SOS Beslenme Terapisi Nedir?
SOS (Sequential Oral Sensory) Beslenme Terapisi, Dr. Kay Toomey tarafından geliştirilen, çocuklarda beslenme güçlüklerini değerlendiren ve müdahale eden disiplinlerarası bir yaklaşımdır. Beslenme davranışını sadece “yemek yememe” olarak görmez; tıbbi, duygusal, motor, duyusal ve öğrenme etkenlerini bir arada değerlendirir. Çocuk merkezli, etkileşim ve oyun temelli, basamaklı ve planlı bir ilerleme ile çocuğun beslenme becerilerini genişletmeyi hedefler.
Sadece SOS Beslenme Terapisi Sertifikasyon Programını başarıyla tamamlamış uzmanların uygulama yetkisi vardır.
Hangi çocuklar için uygundur?
SOS Beslenme Terapisi özellikle aşağıdaki durumlarda etkilidir:
- Seçici yeme (çok sınırlı yiyecek repertuarı) veya yeme reddi.
- Yeme sırasında gerginlik, kusma ya da çiğneme / yutma güçlüğü bildiren çocuklar.
- Duyusal işlemleme zorluğu, otizm spektrumu, gelişimsel gecikme gibi durumlarda görülen beslenme problemleri.
- Büyüme-kilo alma ile ilgili endişeler taşıyan 0–18 yaş arası çocuklar
Terapi sürecimiz — adım adım
- İlk başvuru & ön bilgi
Ailenizden beslenme geçmişi, tıbbi öykü, gelişim ve günlük rutin ile ilgili ayrıntılı bilgi alınır. Bu bilgi, müdahale planının temelini oluşturur.
- Kapsamlı değerlendirme
- Oral motor beceriler (çene, dil, çiğneme-yutma)
- Duyusal hassasiyetler (koku, dokunma, tat, ağız içi duyusu)
- Davranışsal tepkiler ve öğrenme örüntüleri
- Beslenme ortamı, pozisyon ve yemek sunumu değerlendirilir.
Değerlendirme bulgularına göre hedefler önceliklendirilir.
- Bireysel tedavi planı ve hedef koyma
Hedefler; kısa, orta ve uzun vadeli olacak şekilde aile ile birlikte belirlenir. Örnek hedef: “3 ay içinde 5 yeni sebze türünü oyun yoluyla tanıma ve dokunma toleransını artırma.
- Terapi seansları (bireysel / grup)
- Oyun-temelli aşamalı yaklaşım: yiyeceği görme → dokunma → koklama → ağız çevresine koyma → ısırma → çiğneme → yutma gibi basamaklar izlenir. SOS yaklaşımı çok sayıda küçük adım içerir ve çocuğun hızına göre ilerlenir.
- Oral-motor ve duyusal çalışmalar: ağız kaslarını güçlendirme, dokunsal tolerans artırma çalışmaları.
- Davranışsal stratejiler: güçlendirme, rutin oluşturma, kaçınma davranışlarını azaltma yöntemleri.
- Ebeveyn / Bakımveren eğitimi
Ailenin terapi sürecine aktif katılımı esastır. Evde hangi oyunların, hangi cümlelerin, hangi rutinlerin uygulanacağı detaylı anlatılır; rutin ve takip planı verilir.
- İzleme ve yeniden değerlendirme
Belirli aralıklarla (ör. 4–8 haftada bir) ilerleme değerlendirilir; hedefler gerektiğinde güncellenir. Bazı vakalarda beslenme programı birkaç hafta; daha karmaşık vakalarda aylarca sürebilir. (Süre çocuğun başlangıç düzeyine ve müdahale uyumuna bağlıdır.)
Hangi yöntemleri kullanıyoruz?
- SOS’un ardışık adımları: gözlem → oyunla tanıştırma → duyusal temas → ağıza getirme → çiğneme/yutma pratiği.
- Oral-motor egzersizleri ve dil/çene kontrolünü destekleyen aktiviteler.
- Duyusal modülasyon teknikleri (dokunma, sıcaklık, doku varyasyonları).
- Aile eğitimi, yemek zamanı düzenleme, pozisyon/oturma düzenlemeleri.
Beklenen sonuçlar
- Çocuğun yeni yiyeceklere açıklığının artması (dokunma/koklama gibi ön adımlarda rahatlama).
- Yeme sırasında daha az anksiyete ve daha düzenli yemek rutini.
- Kısa vadede davranışsal iyileşmeler; orta/uzun vadede daha geniş yiyecek repertuarı ve kilo/gelişim parametrelerinde iyileşme.
Sık Sorulan Sorular
S: SOS Beslenme Terapisi her çocuğa uygulanır mı?
C: SOS, geniş bir yaş ve problem yelpazesine uygundur; ancak tıbbi/otorodik yutma sorunu olan veya belirli tıbbi endikasyonları bulunan çocuklarda multidisipliner (gastroenteroloji, çocuk doktoru beslenme uzmanı) iş birliği gerekir. Gerekli durumlarda ergoterapist, ruh sağlığı uzmanları, diyetisyenler ve hekimlerin sürece dahil olması önerilir.
S: Terapi ne kadar sürer?
C: Uygulama çocuğun ihtiyaçları ve bireysel farklılıklarına göre değişkenlik gösterir. Düzenli uygulama ve aile katılımı süreyi kısaltır.
S: Evde ne yapmamız gerekiyor?
C: Terapistin önerdiği kısa günlük oyun/çalışma rutinlerini uygulamak, öğün zamanında sabırlı ve tutarlı olmak, zorlamadan küçük adımlarla ilerlemek temel gerekliliktir.
S: Seanslar kaç dakika ve hangi sıklıkta sürer?
C: SOS Beslenme Programından verim alabilmek için, haftada bir seans katılım önerilir. Seans süreleri çocuğun ihtiyacına bağlı olarak 45 dakika veya-90 dakika blok seans şeklinde planlanır. Değerlendirme seansları 60 dakika sürmektedir. Grup terapileri 12 hafta, haftada bir ve 45’er dakika sürmektedir, ihtiyaç dahilinde çocuk yeni bir gruba daha dahil edilir.
Neden bizi tercih etmelisiniz?
- Disiplinlerarası yaklaşım: gelişim, duyusal, motor ve davranış boyutlarını birlikte ele alıyoruz.
- Aile odaklı program: sadece klinikte yapılan çalışmalar değil, evde sürdürülebilir stratejiler öğretiyoruz.
- Amacımız çocuğun; yiyecekleri farklı formlarda, farklı ortamlarda bağımsız yiyebileceği becerileri geliştirmesi için ona uygun rehberliği sağlamaktır.
Randevu ve ön değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz. İlk görüşmede çocuğunuzun beslenme öyküsünü alıp uygun değerlendirme randevusunu planlayacağız.
